سلامت باشیـــــــد - مراقبت های پس از زایمان
 
 

مشکلات پس از زایمان، در بین زنان امروزی بسیار رایج است و یکی از علل اصلی مراجعات طبّی را در ماهها و حتّی سالهای پس از زایمان تشکیل می دهد. ریزش مو، افسردگی، بی نظمی های قاعدگی، کمر درد، کاهش میل جنسی، کمبود شیر و … بعضی از این مشکلات هستند. نکته جالب این است که این مشکلات به ظاهر جدّی، با رعایت نکات ساده در مراقبتهای پس از زایمان، قابل پیشگیری هستند؛ نکاتی که زنان قدیمی خود را ملزم به اجرای آنها می دیدند؛ اما پزشکان و همچنین بانوان امروزی، بیشتر به دید امور خرافی به آنها می نگرند. تجربه چند سال گذشته به من ثابت کرده است که انجام این اقدامات ساده، تقریباً تمامی مشکلات پس از زایمان را رفع خواهند کرد.

دستورات عمومی

استراحت

بسیاری از زنان تازه زا فکر می کنند به صرف اینکه در خود مشکل خاصّی احساس نمی کنند، می توانند بلافاصله پس از زایمان به زندگی عادی برگردند. این تصوّر، اشتباه است. توصیه ما این است که این بانوان محترم، مثل مادران و مادربزرگ های خود، تا ۱۰ روز، استراحت نسبی(و نه مطلق) داشته باشند و طبق رسوم قدیم، انجام کارهای خانه را به همسر و خویشاوندان نزدیک بسپرند. این ۱۰ روز فرصت مناسبی است برای بدن برای بازیابی توان از دست رفته و آمادگی بازگشت به زندگی عادّی. بانوانی که زایمان سختی را تجربه کرده اند بهتر است این مدّت را چند روزی افزایش دهند. پس از این دوره استراحت هم مطلوب آن است که تا پایان دوره نفاس، رفتار زن تازه زا مانند زمان پریود خود باشد؛ یعنی در مورد خوردن غذاهای سردی بخش احتیاط کند؛ از کار و فعّالیت خسته کننده پرهیز کند و تا حدّ امکان از تماس با آب و رطوبت خودداری کند.

تغذیه

- در طول ۱۰ روز اول زایمان، حتّی المقدور از غذاهای مقوّی و پر انرژی استفاده شود. به ویژه سعی شود روغن زرد(روغن حیوانی یا روغن پاک)، یکی از پایه های اساسی غذاهای وی باشد.

- بهتر است حدّاقل ۱۰ روز، در وعده صبحانه، زن تازه زا، از نیمرو یا خاگینه که با تخم مرغ خانگی و روغن زرد تهیه شده باشد، استفاده نماید.

- آب عسل: آب عسل یکی از بهترین خوراکی ها برای بازیابی قوای جسمی، جلوگیری از کم خونی و نیز تأمین شیر کافی در مادران تازه زاست. توصیه ما به این بانوان آن است که در دو سه هفته اوّل پس از زایمان روزی ۴-۳ لیوان و پس از آن تا پایان دوران شیردهی روزی ۲-۱ لیوان آب عسل مصرف کنند. برای درست کردن آب عسل، یک تا یک و نیم قاشق غذاخوری عسل را در یک لیوان آب حل کنید و کمی آب لیموترش تازه به آن اضافه کرده و جرعه جرعه میل کنید. بودن آب لیموترش در این معجون خوش طعم، از ترش شدن آن جلوگیری می کند و لذا تا چند روز در یخچال قابل نگهداری است.

- جوانه گندم: مصرف جوانه گندم یکی از بهترین راه ها برای تنظیم کارکرد تخمدان ها و ایجاد تعادل هورمونی، افزایش شیر و جلوگیری از افسردگی پس از زایمان است. اگر از جوانه گندم تازه استفاده می کنید روزی ۵-۴ قاشق غذاخوری و اگر از پودر آن استفاده می کنید روزی یک قاشق مربّاخوری به هر نحو که دوست دارید مصرف کنید و این کار را تا پایان دوران شیردهی ادامه دهید.

- کاچی: کاچی یک غذا- داروی فوق العاده است که در فرهنگ سنّتی ایران، برای بازتوانی زنان تازه زا طرّاحی شده است. به جهت آن که در زندگی امروزی، عملا کاچی به فراموشی سپرده شده است دستور تهیه آن را برایتان ذکر می کنیم. البته طبیعتا در مناطق مختلف ایران، ممکن است دستورات متنوّعی برای تهیه کاچی وجود داشته باشد که می توانید آنها را از بانوان قدیمی تر  فامیل بیاموزید.

طرز تهیه کاچی: ابتدا آرد برنج را در یک ظرف ریخته و آن را با شعله ملایم تفت می دهیم تا از حالت سفیدی در آمده، به صورت طلایی مایل به قهوه ای در بیآید. بعد از طلایی شدن آرد، روغن حیوانی را به آن اضافه می کنیم و آرد را در روغن سرخ می کنیم(با شعله کم). بعد از سرخ شدن آرد، ادویه کاچی را به مقدار لازم به آرد سرخ شده اضافه می کنیم و خوب به هم می زنیم. بعد از ریختن ادویه و هم زدن آن، بلافاصله شربت قوام آمده کاچی( که شامل نبات و آب می باشد) را به مواد اضافه می کنیم و هم زدن مواد را ادامه می دهیم تا زمانی که این کاچی قوامی پیدا کند که نه شل باشد و نه سفت؛ درواقع، کاچی باید مثل سوپ حالتی روان داشته باشد.البته اگر بتوانید شربت را با شکر سرخ یا عسل قوام بیاورید خیلی بهتر است.

ادویه کاچی:

زیره سیاه، زیره سبز، زنیان و بادیان(رازیانه)، هر کدام یک سیر(۷۵ گرم)؛ مغز قرص کمر، ۲ عدد؛ ناخنک، ۴۰ گرم؛ زردچوبه، یک قاشق غذاخوری؛ دارچین، زنجبیل و زعفران، به مقدار دلخواه.

گذاشتن قرص کمر

گذاشتن قرص کمر از رسوم بسیار عالی است که تقریباً به فراموشی سپرده شده است. اثر این کار به زبان طبّ قدیم، « سفت کردن کمر» و به زبان طبّ امروزی، « بازتوانی رحم و تخمدانها » است که می تواند از بسیاری از اثرات منفی ناشی از بارداری و زایمان را پیشگیری کند. برای این کار یک جفت قرص کمر نر و مادّه را روی شعله کم گاز قرار دهید تا بترکند. مغز کرم رنگ آنها را خارج کرده با یک قاشق مربّاخوری آرد نخودخام و نصف قاشق مربّاخوری «مورد» آسیاب کنید. شب، قبل از خواب، این پودر را با زرده تخم مرغ خانگی خمیر کرده روی گودی کمر زن تازه زا بچسبانید، سپس روی آن یک پلاستیک فریزر کشیده کمر را ببندید. این کار را هر شب تا ۱۰ شب تکرار کنید. برای سهولت بیشتر از پودر قرص کمر که در بعضی عطّاری ها موجود است استفاده کنید. یعنی پودر قرص کمر یک قسمت، آرد نخودخام یک قسمت و مورد نیم قسمت را با هم مخلوط کنید. البته اگر ضمادی که به این ترتیب آماده می شود را روی یک پارچه کرباس آب ندیده گذاشته و روی کمر ببندید؛ اثربخشی بیشتری خواهد داشت.

این اقدام ساده با سفت کردن کمر زن تازه زا، این اثرات را به دنبال خواهد داشت:

* تسریع بازگشت رحم و تخمدان به حالت عادّی و ایجاد آمادگی برای رابطه زناشویی.

* تنظیم کارکرد تخمدان و تنظیم سطح هورمون های زنانه.

* جلوگیری و درمان کمردردهای پس از زایمان.

* جلوگیری از عفونت های پایدار رحمی.

* جلوگیری از ایجاد بی میلی جنسی در زن تازه زا.

* جلوگیری از ریزش موی زن تازه زا.

* جلوگیری از ایجاد کیست تخمدان.

* جلوگیری از کم شدن شیر.

* کمک موثّر در پیشگیری از مشکلات روحی و به ویژه افسردگی پس از زایمان(به دلیل تنظیم عملکرد هورمونی زن).

* کمک موثّر در پیشگیری از افتادگی رحم یا مثانه و عفونت های ادراری، بی اختیار ادراری و … پس از زایمان.

* تسریع بازگشت قدرت باروری زن به حالت عادّی.

تأمین کلسیم

یکی از مشکلات شایع بانوان امروزی پس از زایمان، تسریع روند پوکی استخوان است؛ به نحوی که بسیاری از آنها تا مدّتها با دردهای استخوانی دست و پنجه نرم می کنند. علّت اصلی این امر همان ایجاد اختلالات هورمونی و کاهش سطح هورمون های زنانه است که با رعایت دستورات فوق از آن پیشگیری می شود؛ امّا از آنجا که با اقدامی ساده می توان راه را بر این مشکل بست، به شما توصیه می کنیم این دستور ساده را اجرا کنید:

پوست تخم مرغ های مصرفی خود را دور نریزید؛ آنها را شسته، خشک و آسیاب نموده روزی نصف قاشق چایخوری از آن را با کمی عسل مخلوط کرده روی زبان خود ریخته قورت دهید. بهتر است این کار را تا پایان دوران شیردهی ادامه دهید. این ترکیب بسیار موثّر علاوه بر جلوگیری از پوکی استخوان، در جلوگیری از ریزش مو و افزایش شیر هم بسیار موثّر است. برای سهولت مصرف می توانید پودر پوست تخم مرغ را با کمی عسل مخلوط کنید و خمیری سفت آماده کنید و روزی ۳-۲ بار هر بار به اندازه یک نخود از آن را به شکل قرص در آورده میل کنید. راه دیگر آن است که روزی نصف قاشق چایخوری از این پودر را در نصف استکان آبلیمو ریخته پس از ۵-۴ ساعت آن را صاف کرده به تدریج میل کنید. بهره مندی از آفتاب، فعّالیت بدنی مناسب، پرهیز از مصرف چای و نوشابه و کشیدن سیگار، استفاده از کشک، کره محلّی، روغن زرد، مغز بادام خام و خرما هم به حلّ این مشکل کمک خواهند کرد.

تنظیم سطح هورمون های زنانه

با رعایت دستورات فوق کمتر پیش می آید که اختلالات هورمونی جدّی در زن تازه زا به وجود آید. وجود مشکلاتی مانند ریزش مو، کاهش میل جنسی، ترشّحات پایدار واژینال، ادامه خونریزی نفاس، کمر درد، کمبود شیر، خشکی واژن، پیر شدن ظاهری پوست و … می توانند ما را به وجود اختلال هورمونی در یک زن شیرده مشکوک کنند. در این حالت ها حتّی اگر نتایج آزمایشگاهی هم طبیعی باشند باید نسبت به درمان اقدام کرد. البته با توجّه به شیوع بسیار زیاد این مشکلات در زنان امروزی، توصیه ما آن است که همه بانوان تازه زا این دستورات را اجرا کنند:

۱- رازیانه: ساده ترین راه، استفاده از رازیانه است. رازیانه(یا همان بادیان) یکی از بهترین داروها برای افزایش و تنظیم سطح هورمونهای زنانه است.

روش های استفاده:

- عرق رازیانه، شبی نصف استکان.

- آسیاب کرده مخلوط مساوی تخم رازیانه و نبات؛ روزی یک قاشق چایخوری.

- دم کرده یا جوشانده تخم رازیانه(یک قاشق مربّاخوری)؛ روزی یک بار.

اگر خونریزی نفاس کم است می توان مصرف رازیانه را در همین دوران شروع کرد؛ امّا اگر خونریزی زیاد است یا با مصرف رازیانه زیاد می شود مصرف آن باید تا پایان این دوره به تأخیر بیفتد. توصیه این است که حدّاقل ۴-۳ ماه مصرف رازیانه را ادامه دهید. نکته جالب این که قدیمی ها هم با توجّه به اهمّیت رازیانه آن را یکی از اجزای اصلی ادویه کاچی قرار داده اند.

۲- بدل های رازیانه:

- بومادران جایگزین مناسبی برای رازیانه است. از آنجا که گیاه بومادران تلخ مزّه است بهتر است از عرق آن استفاده کرد.

- تخم شوید: استفاده از آن مشابه تخم رازیانه است.

کم خونی و کمر درد


یکی از عوارض شایع پس از زایمان، کم خونی است. این مشکل در بانوانی که از قبل و در دوران بارداری دچار کم خونی بوده اند؛ در زمان زایمان خون زیادی از دست داده اند یا دچار خونریزی شدید دوران نفاس هستند بیشتر دیده می شود. کم خونی به تمام معنا یک «امّ الامراض» است و در دوران پس از زایمان نیز می تواند تمامی عوارض و مشکلات رایج این دوران را به وجود بیاورد یا تشدید کند. با این حال برای درمان کم خونی این دوران نیاز به توصیه جدیدی نیست و توصیه های فوق الذّکر – و به ویژه مصرف آب عسل – برای درمان آن کفایت می کنند .

کمردرد پس از زایمان از عوارض شایع این دوران است. مهمترین دلیل این مسأله سست شدن کمر زن طیّ فرآیند زایمان است. کمبود کلسیم، کم خونی و مشکلات هورمونی این مشکل را تشدید می کنند. درمان این عارضه، ساده است:

- گذاشتن قرص کمر که شرح آن در بالا گذشت؛ بهترین راه درمان کمردردهای پس از زایمان است.

- ماساژ کمر با روغن های گرم مثل روغن زیتون تصفیه نشده، سیاهدانه، بادام تلخ، هسته قیسی، کرچک، کنجد و ….

- بستن کمر به خصوص با شال پشمی.

- بادکش گذاشتن محلّ درد.

- حرارت دادن به کمر با آجرداغ، حوله داغ، کیسه آب گرم و ….

نکته: کمردردهایی که به دلیل بیحسّی نخاعی به هنگام زایمان در بانوان ایجاد می شوند هم به روش های فوق درمان می شوند.

تذکّر مهم: برای درمان کمردرد پس از زایمان به هیچ وجه نباید اقدام به حجامت گودی کمر(ساکرال) کرد.

خستگی

خستگی دایم، تمایل زیاد به خواب، احساس کوفتگی و مانند آن اگر پس از یکی دو هفته اوّل زایمان تداوم پیدا کنند می توانند نشانه هایی به نفع وجود کم خونی، مشکل هورمونی، غلبه سردی بر بدن یا وجود افسردگی پس از زایمان باشند. رعایت دستورات فوق و به ویژه مصرف آب عسل و جوانه گندم و نیز مصرف بیشتر غذاهای گرمی بخش، این مشکل را به راحتی حل می کند.

ریزش مو

ریزش مو از مشکلات شایع پس از زایمان است. علّت اصلی آن، مشکلات هورمونی، کم خونی و کمبود کلسیم است. درمان این مشکل، ساده و به شرح ذیل است:

- مصرف آب عسل، جوانه گندم، پودر پوست تخم مرغ و رازیانه.

با چهار اقدام فوق، معمولاً مشکل حل می شود؛ امّا می توان از اقدامات تکمیلی ذیل هم بهره گرفت:

- ماساژ بن موها با روغن بادام تلخ یا سیاهدانه یا روغن های مشابه؛ روزی یک بار.

- استفاده از صابون های محلّی و سنّتی به جای شامپو.

- استفاده از داروهای تقویت کننده مو:

برای نمونه می توان به این داروها اشاره کرد:

داروهای خنک: سدر، مورد، حنا، گل سرشور، خطمی، قهوه سر، گل ریواس و….

داروهای گرم: آرد نخودخام، آویشن، بابونه، مغزهای خام(پسته، بادام، فندق و ….) و ….

داروهای فوق به تنهایی هم قابل استفاده هستند؛ امّا بهتر است مخلوطی از چند تای آنها را انتخاب و کاملاً آسیاب کنید و هفته ای ۲-۱ شب مقداری از آن را با زرده تخم مرغ خانگی خمیر و روی پوست سر خود بمالید و ببندید و صبح، سر خود را بشویید. اگر با استفاده از این داروها احساس حرارت یا خارش در سر داشتید، داروهای خنک را بیشتر کنید و بالعکس.

خونریزی شدید یا ادامه خونریزی نفاس

اگرچه با رعایت دستورات فوق کمتر شاهد بروز این مسأله خواهید بود؛ امّا در صورت مواجه شدن با این مشکل – که عمدتاً ناشی از اختلالات هورمونی است – اقدامات ساده ذیل را انجام دهید:

- ابتدا با مراجعه به پزشک یا ماما مطمئن شوید که خونریزی، ناشی از مسایل موضعی مثل زخم ها و پارگی های واژن و رحم نیست.

- در صورت اطمینان از مسأله فوق، با انجام یکی از این دستورات ساده، خونریزی را متوقّف کنید:

* روزی ۳ بار و هر بار یک استکان عرق خارشتر مصرف کنید.

* عدس را آسیاب کرده و تفت دهید(منظور، بو دادن آرد عدس است؛ مثل بو دادن آرد برای تهیه حلوا). آرد بو داده عدس را روزی ۳ بار و هر بار یک قاشق چایخوری میل کنید.

* تره خام را شسته و آب گیری کنید. روزی ۳ بار و هر بار نصف استکان آب تره خام را تا قطع خونریزی مصرف کنید. من به شخصه تا کنون دارویی را قوی تر از آب تره خام برای قطع انواع خونریزی ها در هر جای بدن ندیده ام. اگر با خوردن این داروی کمی بدمزّه مشکلی ندارید از ابتدا همین گزینه را انتخاب کنید.

 

روش های افزایش شیر مادران شیرده

قبل از ورود به بحث اصلی، باید به این نکته توجه داشت که غذاهایی که در هر زن شیرده باعث افزایش شیر می شوند؛ ممکن است با زنان دیگر کمی متفاوت باشد؛ به نحوی که دارو یا غذایی که در یک نفر باعث افزایش فراوان شیر می شود؛ ممکن است در دیگری اثر چندانی نداشته باشد. آنچه در پی می آید، دستوراتی است نسبتاً عمومی که در اکثر موارد، مفید واقع می شود:

الف- دستورات عمومی:

۱- آرامش روحی از مهمترین عوامل تأثیرگزار در کیفیت و کمیت شیر مادران است. استرس، علاوه بر کم کردن میزان شیر، کیفیت آن را نیز دچار تغییراتی خواهد کرد که می تواند باعث کاهش تمایل نوزاد به مکیدن پستان شود که این مسأله، خود دور باطلی را به وجود می آورد که به کاهش بیشتر شیر منجر خواهد شد. این نکته ساده، متأسّفانه در بسیاری از مواقع از سوی ما پزشکان، مغفول واقع می شود و تنها به تجویز داروهای شیرافزا به این مادران اکتفا می کنیم؛ و این در حالی است که حتّی در فرهنگ عامّه می توان نشانه هایی دالّ بر اعتقاد مردم به این نکته بدیهی را جستجو کرد؛ که نمونه بارز آن، این طعنه عامیانه است که:«حرص نخور؛ شیرت خشک می شود». بنابراین ابتدا آرامش روحی مادر را تأمین کنید.

۲- طبق معمول مقالات این پایگاه، باز هم تکرار می کنم که یبوست مادر را درمان کنید. یبوست، به طور مستقیم، شاید کمتر روی میزان شیر تأثیر بگذارد امّا قطعا کیفیت آن را کاهش خواهد داد.

۳- تعادل هورمونی مادر را تأمین کنید. بسیاری از ناتوانی های مادران در تأمین شیر کافی برای فرزندانشان، به عدم تعادل و به ویژه کمبود هورمون های زنانه در ایشان مربوط می شود. این مشکلات در بین زنان امروزی بسیار شایع است امّا متأسّفانه در دوران پس از زایمان و به علّت عدم رعایت رسوم علمی و طبّی رایج در بین ایرانیان از سوی مادران جوانتر (و از جمله مواردی مثل استراحت کافی، استفاده از داروهای تقویت کننده کمر، مصرف غذاهای مقوّی مثل خاگینه و کاچی و …)، این مشکلات، تشدید و منجر به عوارضی ازجمله افسردگی پس از زایمان، کاهش یا قطع شیر، ریزش مو و … خواهد شد که شرح آنها مقاله مفصّلی را می طلبد. بنابراین و با اعمال روش های مناسب، مشکلات هورمونی پس از زایمان را حلّ کنید.

۴- به تغذیه مادران در دوران شیردهی توجّه کافی داشته باشید. مادر باید مصرف غذاهای باکیفیت را مدّنظر قرار دهد تا افت بدنی ناشی از دوران بارداری را سپری کند؛ به ویژه هرگونه نشانه ای مبنی بر کم خونی باید به طور جدّی پیگیری شود. متأسّفانه بسیاری از مادران جوان، به جای آن که به فکر سلامت خود و نوزاد دلبندشان باشند؛ به دنبال به دست آوردن تناسب اندام از دست رفته! هستند و در دوران شیردهی اقدام به گرفتن رژیم می کنند که کاری است بسیار ناپسند و غیرعلمی که می تواند علاوه بر محرومیت نوزاد از شیر باکیفیت و کافی، عوارض ناگواری ازجمله ریزش موی شدید مادر را به دنبال داشته باشد و این در حالی است که خود شیردهی، یکی از مهمترین عوامل بازگشت وزن مادر به حالت سابق است.

۵- مکیدن سینه از سوی کودک، مهمترین عامل تحریکی ترشّح شیر است بنابراین از کارهایی که تمایل او به پستان مادر را کم می کنند؛ خودداری کنید. در واقع،  شیر دادن نوعی جریان عرضه و تقاضاست. شیر در صورتی تولید می‌شود که کودک شیر بخورد و میزان شیری که کودک می‌خورد به بدن مادر می‌فهماند که  باید چه مقدار شیر تولید کند. اگر کودک کمتر شیر بخورد، بدن مادر هم شیر کمتری تولید خواهد کرد.در این رابطه به نکات ذیل توجّه کنید:

۵-۱- اگــر چــه ورزش مــنـظـم و در حـد مـتعادل در زنـانی که قبل از بارداری از نظر جسمانی متناسب بوده اند مانعی برای شیردهی نیست اما  پس از فعالیت بدنی شدید مادر شیرده، به علت ورود اسید لاکتیک به شیر، ممکن است طعم تلخی در شیر ایجاد  شود و شیرخوار از خوردن شیر امتناع کند. ضمن توصیه به خودداری از هرگونه فعّالیت سنگین(به ویژه در روزهای نخست پس از زایمان)، در این مواقع لازم است مادر قبل از شیردادن، سینه خود را بشوید و اگر هنوز کودک مایل به شیر خوردن نیست مقدار کمی از شیر خود را قبل از تغذیه شیرخوار بدوشد و دور بریزد.

۵-۲- مصرف نوشابه های کافئین دار اعم از چای، قهوه، کوکاکولا و … ممکن است سبب تحریک پذیری، بی اشتهایی و کم خوابی شیرخوار شود. همچنین از آشامیدن الکل نیز باید خودداری کرد.

۵-۳- مصرف برخی غذاها مانند سیـر، انواع کلـم، پـیاز، مارچوبه، تربچه و یا غذاهـای پرادویه و پـر چاشنی ممکن است روی طعم شیر اثر بگذارد و تغییر ناگهانی طعم شیر سبب تمایل نداشتن شیرخوار به شیرخوردن شود. با توجه به تاثیر برخی مواد غذایی بر طعم شیر، در صورتی که شیر خوار از شیر خوردن امتناع می کند بهتر است مادران از مصرف این مواد خودداری کرده یا مصرف آن را محدود کنند.

۵-۴- هر شیشه شیر خشک، آب،‌ آب میوه و هر گونه خوراکی جز شیر که به کودک می دهید؛ به همان اندازه از شدّت و مدّت مکیدن سینه از سوی شیرخوار کم می شود و این باعث می‌شود که بدن مادر شیر کمتری تولید کند. بنابراین سعی کنید تا ۶-۴ ماهگی، غذایی غیر از شیر به فرزند خود نخورانید.

۵-۵- تغذیه با شیشه: برای کودک، مکیدن  شیر از شیشه راحت تر از مکیدن شیر از سینه مادر است؛ بنابراین، تغذیه  کودک با شیشه  باعث می‌شود که کودک  سینه را به خوبی نگیرد و ترجیح دهد که برای راحتی بیشتر با شیشه تغذیه کند.

۵-۶- پستانک: مکیدن پستانک باعث می شود که کودک با نحوه شیر خوردن از سینه مادر مشکل پیدا کند و همچنین باعث می‌شود مقدار زمانی که کودک با سینه مادر ارتباط برقرار می‌کند کمتر شود؛ در نتیجه، میزان شیر مادر کاهش می یابد.

۵-۷- محافظ نوک سینه: این مسأ له نیز ممکن است منجر به «مشکل کودک با نوک سینه» شود. همچنین، باعث می‌شود که تحریک نوک سینه که در انتقال شیر نقش مهمی دارد کم شود و در نتیجه میزان تولید شیر کاهش یابد.

۶- کودک خواب آلوده: در چند هفته اول، برخی کودکان غالبا می‌خوابند و خیلی کم تقاضای شیر می‌کنند؛ اما شما در هر صورت هر دو ساعت یک بار در روز و هر ۴ ساعت در شب به کودک شیر دهید تا میزان شیرتان کم نشود.

۷- زمانبندی برای شیردهی: نباید طبق زمانبندی خاصی به کودک شیر داد. اگر هر وقت که کودک احساس گرسنگی بکند، به او شیر دهید، شیرتان افزایش پیدا می کند؛ اما زمانبندی مشخص برای شیردهی به تولید و ازدیاد شیر لطمه وارد می‌کند. زمانبندی برای شیردهی، چنانکه در بند قبل گفتیم، تنها در چند هفته اوّل و آن هم برای کودکانی که زیاد می خوابند باید اجرا شود.

۸- قطع شیردهی مادر: قطع شیردهی به هر دلیل که باشد(حتّی به صورت موقّت و کوتاه مدّت)به تولید شیر و میزان آن آسیب می‌رساند. همچنین، باعث می‌شود که چربی موجود در شیر – که موجب وزن گرفتن کودک و پر انرژی ماندن او در بین فواصل شیردهی می‌شود – به او نرسد.

۹- تناوب در مکیدن پستان ها: اگر تمایل دارید که شیر شما افزایش یابد، بگذارید کودک در هر وعده،  از یک سینه به طورکامل تغذیه کند و سپس سینه دیگر را به او بدهید.

۱۰- خستگی مادر از شایعترین علل کاهش تولید شیر خصوصا” در ۴ تا ۶ ماه اول شیردهی می باشد. مادر شیرده را باید تشویق کرد تا در طول روز به اندازه کافی استراحت کند، حجم کارهای خود را کاهش دهد و از اطرافیان در کارهای خود کمک بگیرد. حمایت همسر در این زمینه از اهمیت زیادی برخوردار است. مهمترین توصیه  در این بخش به مادران شیر ده  آن است که عصرها، ۲ ساعت استراحت کنند تا شیر به اندازه کافی ساخته شود.

ب- دستورت غذایی:

۱- گندم را بو بدهید و با کنجد و خشخاش و نبات، قاووت درست کرده میل کنید.

۲- خوردن سیراب شیردان گوسفند، همراه با آب آن همه روزه عصرها.

۳- کباب پستان گوسفند.

۴- خوردن کاهو با سرکه شیره.

۵- استفاده از بعضی سبزی های خودرو در غذاها؛ مانند شنگ، غازیاقی و …

۶- رازیانه یکی از بهترین داروها برای افزایش شیر مادر است. رازیانه علاوه بر ایجاد تعادل هورمونی در مادر، محرّک بسیار خوبی برای ترشّح شیر است؛ امّا می تواند خونریزی دوره نفاس را تشدید کند بنابراین شروع مصرف آن باید پس از این دوره باشد. راه های معمول استغاده از این دارو عبارتند از: قاووت از مخلوط مساوی تخم رازیانه و نبات، روزی یکی دو قاشق چایخوری؛ دم کرده یا جوشانده تخم رازیانه، یک قاشق غذاخوری در روز؛ و یا عرق رازیانه، روزی دو بار و هربار نصف استکان چایخوری. داروی بدل یا مشابه رازیانه، بومادران است. در غیاب این دو، مصرف تخم شوید هم می تواند مناسب باشد.

۷- جوانه گندم منبع سرشار ویتامین «ای» است و در ایجاد تعادل هورمونی و افزایش شیر مادر، یک داروی فوق العاده. روزی یکی- دو قاشق مربّاخوری از پودر خشک شده یا پنج – شش قاشق غذاخوری جوانه گندم تازه را به هر نحو که دوست دارید؛ میل کنید.

۸- سیاهدانه: ۱۰۰ گرم سیاهدانه را آسیاب کرده بلافاصله با یک شیشه بزرگ عسل(شیشه های ۹۰۰ گرمی عسل) مخلوط کنید و روزی ۳ قاشق چایخوری میل کنید.

۹- مصرف زیره به خصوص زیره سبز(در غذاها یا به صورت فرنی) یا مصرف آویشن.

۱۰- برخی دیگر از داروهایی که باعث افزایش شیر می شوند: تخم شاهتره، گلپر، بالنگو، زنیان، تخم ریحان و …، می توانید این داروها رابه دلخواه انتخاب کرده با نبات، مخلوط و آسیاب کرده میل کنید.

۱۱- مصرف مغزهای خام؛ به خصوص پسته، بادام و فندق.

۱۲- مصرف شیر گاو تازه و محلّی همراه با عسل، خرما یا شیره.

۱۳- مصرف آب میوه های طبیعی که در منزل تهیه شده  و با عسل شیرین شده باشد(در مجموع در دوران شیردهی بهتر است کمی مصرف خوراکی های آبکی افزایش یابد).

۱۴- خوراک کله پاچه به خصوص پاچه گوسفند.

۱۵- مصرف انواع آش و شوربا که در آنها، انواع بلغور، زیاد به کار رفته باشد و به ویژه خوردن هلیم.

۱۶-  مصرف مالت جو.

۱۷- آب عسل: در یک لیوان آب، یک تا یک و نیم قاشق غذاخوری عسل را حل کرده کمی آب لیموترش تازه(و نه آبلیمو)به آن اضافه کرده و روزی دو سه لیوان، خنک و جرعه جرعه میل کنید. این نوشیدنی معجزه گر، علاوه بر رفع مشکلاتی ازجمله کم خونی، تأثیر مناسبی در افزایش شیر خواهد داشت.

۱۸- پوست تخم مرغ خام را دور نریزید؛ آن را شسته، خشک کرده و آسیاب کنید و روزی یکی دو قاشق چایخوری از آن را با کمی عسل مخلوط نموده میل کنید. این دارو، علاوه بر افزایش شیر، در افزایش تراکم استخوانها نیز بسیار عالی عمل می کند.

۱۹- شیر بادام یک مکمّل خوب برای افزایش شیر است: ۱۰ عدد مغز بادام خام پوست کنده را با یک لیوان آب و ۳ قاشق غذاخوری عسل، ۵ دقیقه در مخلوط کن، مخلوط کنید تا معجون یکنواختی به وجود بیاید؛ این نوشیدنی پرخاصیت را خنک و جرعه جرعه میل کنید.

 

  نوشته شده در  شنبه 19 شهریور1390ساعت 10:53  توسط شادی  | 
 
  POWERED BY BLOGFA.COM